Wymiana książek wśród sąsiadów: jak uniknąć stosów niechcianych tomów

Zorganizuj krótkie spotkanie z limitem przynoszonych książek i jasną zasadą: każdy zabiera swoje niewymienione egzemplarze. Dzięki temu organizator nie zostanie z kartonami cudzych tomów. Poniżej proponujemy prosty model dla mieszkańców jednej klatki lub podwórka w Lublinie: do dwóch książek na osobę, wymiana bez pieniędzy i uporządkowanie miejsca przed rozejściem się uczestników.

Ustal miejsce, godzinę i zasady przed spotkaniem

Na pierwszą wymianę zaproś niewielkie grono sąsiadów. Nasza propozycja to spotkanie trwające około godziny, przy jednym stole, w uzgodnionym miejscu wspólnym. Jeśli wybieracie podwórko, ustalcie także wariant na deszcz. Książki powinny leżeć na suchej powierzchni, a stół i uczestnicy nie mogą utrudniać przejścia.

Zasady przekaż w ogłoszeniu na tablicy lub w używanym przez mieszkańców kanale kontaktu. Nie organizuj wcześniejszego zbierania książek do wspólnego kartonu: przyniesienie ich dopiero na spotkanie ułatwi przypisanie egzemplarzy właścicielom. Wskaż jedną osobę, która odpowie na pytania i przypomni o zakończeniu.

Dokładne miejsce oraz godzinę rozpoczęcia i zakończenia.
Limit: proponujemy jedną lub dwie książki od osoby.
Wymagany stan: książki czyste, suche i kompletne.
Informację, że udział jest dobrowolny, a wymiana bezpłatna.
Zasadę osobistego odbioru wszystkich niewymienionych egzemplarzy.

Wybierz książki, które nadają się do przekazania

Przejrzyj półkę z myślą o konkretnym kolejnym czytelniku. Wybierz tytuły, do których nie zamierzasz wracać, ale które nadal można wygodnie czytać. Powieść z lekko wytartą okładką może być dobrą propozycją. Egzemplarz z brakującymi stronami albo śladami pleśni odłóż poza wymianę.

Przekartkuj go i sprawdź, czy strony trzymają się oprawy.
Obejrzyj okładkę i wnętrze pod kątem zabrudzeń oraz zawilgocenia.
Usuń luźne kartki, rachunki i dokumenty z danymi osobowymi.
Uprzedź o podkreśleniach, dedykacji lub innych widocznych śladach używania.
Przy podręczniku lub poradniku podaj rok wydania, aby odbiorca mógł ocenić jego przydatność.

Nie ukrywaj wad i nie przekonuj nikogo do przyjęcia książki tylko dlatego, że chcesz zwolnić miejsce. Limit dwóch egzemplarzy ma zachęcić do wyboru sensownych propozycji. Nie dokładaj całej serii w osobnej torbie, jeśli przekracza to ustalone zasady.

Podziel stół na kilka czytelnych części

Proponujemy cztery grupy: literatura piękna, kryminał i fantastyka, książki dla dzieci i młodzieży oraz literatura popularnonaukowa i poradniki. Przy małej liczbie tomów wystarczą dwie części: beletrystyka i pozostałe. Komiksy połóż tam, gdzie uczestnicy najłatwiej je zauważą. Nie twórz osobnej kategorii dla każdego gatunku.

Podział można oznaczyć zwykłymi kartkami. Każdy właściciel niech włoży do swoich książek zakładkę z imieniem lub umówionym symbolem. Pozwoli to zapytać o stan egzemplarza i sprawnie zebrać go na końcu. Oznaczenie powinno być wyjmowane, bez naklejania czegokolwiek na okładkę.

W lubelskiej klatce czy na podwórku można zaprosić sąsiadów do przyniesienia także eseju, reportażu lub książki związanej z ich zainteresowaniami akademickimi. To propozycja poszerzenia wyboru, bez wymagania specjalistycznej wiedzy od uczestników. Krótkie polecenie książki często daje lepszy punkt wyjścia do rozmowy niż sam grzbiet na stole.

Wymieniaj książki bez obowiązku zabierania kolejnych

Niech przyniesienie książki daje możliwość wyboru, a nie obowiązek powrotu z nową. Zasada zabierania najwyżej tylu publikacji, ile się przyniosło, występuje w opisanej przez spółdzielnię inicjatywie bookcrossingowej. Na sąsiedzkim spotkaniu proponujemy zastosować ją jako górny limit, z możliwością zabrania mniejszej liczby.

Uczestnicy rozkładają oznaczone książki, a organizator przypomina zasady.
Przez pierwszych kilka minut wszyscy oglądają ofertę i pytają o interesujące tytuły.
Chętni uzgadniają przekazanie książek z właścicielami i usuwają zakładki identyfikacyjne.
Jeśli kilka osób chce ten sam tom, właściciel uzgadnia z nimi sposób wyboru, na przykład losowanie.
Przed końcem każdy sprawdza, które z jego książek nadal leżą na stole.

Oddanie książki bez przyjęcia innej też może być dopuszczalne, jeśli właściciel wyraźnie się na to zgadza. Nie obiecuj jednak, że każdy znajdzie coś dla siebie. Uczestnik może wrócić ze swoimi tomami i nadal uznać spotkanie za okazję do poznania sąsiadów.

Zakończ wymianę odbiorem pozostałych egzemplarzy

Kilka minut przed końcem przypomnij o zabraniu niewymienionych książek. Właściciele powinni pozostać do ich odbioru albo wcześniej ustalić odbiór z konkretną osobą. Organizator nie przejmuje automatycznie tomów pozostawionych na stole. Po spotkaniu wspólna przestrzeń ma być uporządkowana.

Jeżeli ktoś chce później przekazać książki bibliotece lub innemu miejscu przyjmującemu dary, niech najpierw uzgodni warunki. Sam brak zainteresowania podczas wymiany nie oznacza, że inna placówka przyjmie egzemplarz. Nie zostawiaj też kartonu w klatce z nadzieją, że zawartość z czasem zniknie.

Na kolejne spotkanie można zaproponować wcześniejsze podanie tytułów w sąsiedzkiej grupie. Pozwoli to sprawdzić zainteresowanie i przynieść mniej przypadkowych książek. Powtórz jednak tę samą zasadę odbioru: każda wymiana kończy się wraz ze spotkaniem, także dla tomów, które nie znalazły nowych czytelników.